همهٔ کودکان با یک مسئله به یک شکل برخورد نمیکنند. ممکن است یک کودک هنگام مواجهه با یک چالش، سریعاً از دیگران کمک بگیرد؛ اما کودک دیگری کمی تفکر کند، راههای مختلف را بیازماید و حتی از اشتباهات خود برای یافتن راهحلی بهتر بهره ببرد.
این تفاوت، یکی از نشانههای مهم مهارت حل مسئله است. اما از کجا بفهمیم کودک ما از این مهارت برخوردار است؟
۷ نشانهٔ کودک مسئلهحلکن
۱. قبل از شروع فکر میکند
کودک مسئله را بررسی کرده و بدون شتابزدگی، سراغ اولین راهحل نمیرود.
۲. مسئله را به بخشهای کوچکتر تقسیم میکند
اگر انجام دادن کاری برای او دشوار باشد، تلاش میکند آن را مرحلهبهمرحله پیش ببرد.
۳. از اشتباه کردن نمیترسد
اگر راهکار اول به نتیجه نرسد، دوباره تلاش کرده و روش دیگری را امتحان میکند.
۴. سؤال میپرسد
کودکی که میپرسد «چرا این اتفاق افتاد؟» یا «اگر این کار را انجام دهم چه میشود؟»، در حال تمرین تفکر و یافتن راهحل است.
۵. راهحلهای مختلف پیشنهاد میدهد
او برای یک مسئله فقط یک پاسخ واحد نمیبیند و میتواند شیوه های گوناگونی را بیازماید.
۶. میتواند مراحل انجام یک کار را توضیح دهد
برای مثال میتواند توضیح دهد که برای ساختن یک وسیله، حل یک بازی یا رسیدن به یک هدف، چه گامهایی را باید طی کند.
۷. نتیجهٔ کار خود را بررسی میکند
پس از انجام کار، تنها به «پایان یافتن» آن نمیاندیشد؛ بلکه ارزیابی میکند که آیا نتیجه مطابق خواستهٔ او بوده است یا خیر.
چطور این مهارت را در کودک تقویت کنیم؟
نیازی نیست همیشه برای تقویت مهارت حل مسئله سراغ تمرینهای پیچیده برویم.
بازی، ساختوساز، پازل، مسیریابی، کاردستی و پروژههای عملی فرصتهای بسیار مناسبی برای تمرین هستند.
بهعنوان مثال، به جای اینکه مسیر درست را به کودک نشان دهیم، میتوانیم از او بپرسیم:
«به نظرت چطور میتوانیم به مقصد برسیم؟»
اگر راهکار او نادرست بود، نباید سریع پاسخ صحیح را بگوییم؛
بلکه باید اجازه دهیم خود او دوباره فکر کند.
در این روش، کودک تنها پاسخ یک مسئله را نمیآموزد، بلکه میآموزد چطور برای مسائل گوناگون راهحل پیدا کند.
حل مسئله؛ یکی از پایههای مسیر کدبازی
در کدبازی، یادگیری تنها به کدنویسی محدود نمیشود. فعالیتهای بازیمحور، پروژهای و رباتیک به کودک این امکان را میدهند که مسئله را درک کند، راهحل طراحی کند، آن را اجرا نماید و در صورت نیاز اصلاح کند.
به همین دلیل، هدف اصلی آموزش را میتوان فراتر از «یادگیری برنامهنویسی» دانست:
کودک یاد میگیرد فکر کند، خلق کند، بیازماید و در نهایت کیفیت کار خود را ارتقا دهد.
این مهارتی است که هم در برنامهنویسی و هم در زندگی روزمره کاربرد دارد.
